2-10- الگوی تراکم جمعیت شهرها از نظر کلارک 34
2-11- نظریه نیازسنجی شهری35
2-12- نظریه حد مطلوب جمعیت35
2-13- نظریه سلسله مراتب شهری36
2-14- نظریه شهرکهای اقماری37
2-15- نظریه شهرهای جدید پیوسته37
2-16- نظریه اندازه شهر37
2-17- نظریه قطب رشد و شهرگرایی39
2-18- نظریه شهرهای مسلط40
2-19- نظریه شهرهای نامتمرکز40
2-20- نظریه شهر فشرده43
2-21- نظریه شهر پایدار44
2-22- شهر و نظریههای اجتماعی46
2-22-1- مکتب مدرنیسم یا کارکردگرایی47
2-22-2- مکتب مگااستراکچرالیسم (فنگرایی)47
2-22-3- مکتب آمایش انسانی47
2-22-4- مکتب پست مدرنیسم48
2-23- مروری بر دیدگاههای متفاوت ازدحام شهری48
2-23-1- دیدگاه اقتصادی49
2-23-2- دیدگاه اکولوژی و اجتماعی50
2-23-3- دیدگاه سیاسی50
2-23-4- دیدگاه بهداشتی51
2-23-5- دیدگاه روانشناختی51
2-24- سیر تحول مسئله تراکم در یکصد سال اخیر52
2-25- تراکم زیاد و تراکم کم: نکات مثبت و منفی53
2-25-1- تراکم زیاد و نکات منفی53
2-25-2- تراکم زیاد و نکات مثبت54
2-25-3- تراکم کم نکات منفی54
2-25-4- تراکم کم نکات مثبت55
2-26- شیب تراکم جمعیت شهری از مرکز به پیرامون56
2-27- حد متناسب شهری و تراکم آن58
2-28- عوامل مشوق و مؤثر در متراکم شدن شهرها59
2-29- نحوه توزیع تراکمهای شهری و عوامل تأثیرگذار بر آنها60
2-30- عوامل مؤثر تراکم جمعیت در شهرها63
2-30-1- فضای شهری و تراکم جمعیت63
2-30-2- زمین و تعیین حداکثر تراکم64
2-30-3- باران و تراکم جمعیت64
2-31- عوامل اقتصادی مؤثر بر تراکم شهری65
2-31-1- عوامل جمعیتی66
2-31-2- درآمد خانواده66
2-31-3- قیمت زمین و مسکن و تراکم67
2-31-4- نرخ مالکیت اتومبیل و تراکم 67
2-31-5- هزینه خدمات شهری و تراکم67
2-31-6- مباشرات توسعه شهری و تراکم68

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

2-32- رویکردهای اساسی در تعیین تراکم شهری71
2-32-1- رویکرد سرمشقی71
2-32-2- رویکرد برنامهای73
2-33- راهبردها73
2-33-1- راهبرد تمرکز: الگوی توسعه واحدهای برنامهریزی شهری شده73
2-33-2- راهبرد تمرکز: سیاست تحکیم شهری74
2-33-3- راهبرد عدم تمرکز: متمرکز74
2-34- تراکم جمعیت و اکولوژی شهری75
2-35- ظرفیت قابل تحمل محیط76
2-1-35- تبیین مفهوم ظرفیت قابل تحمل محیط از دیدگاه سیستمی76
2-36- روشهای کنترل تراکم78
2-37- قاعده تراکم اندازه78
2-38- عوامل اجتماعی و فرهنگی تراکم شهری79
2-39- پیشینه تحقیق81
2-40- جمعبندی84
فصل سوم: محدوده مورد مطالعه
3-1- مقدمه89
3-2- موقعیت جغرافیایی استان کرمانشاه89
3-3- موقعیت جغرافیایی شهرستان کرمانشاه90
3-4- موقعیت جغرافیایی شهر کرمانشاه90
3-5- آب و هوا92
3-6- ناهمواریها93
3-7- آبهای سطحی93
3-8- تاریخچه و وجه تسمیه شهر کرمانشاه93
3-9- ویژگی جمعیتی ترکیب و ساختمان جمعیت94
3-9-1- روند تغییرو تحولات جمعیتی شهر کرمانشاه94
3-9-2- بُعد خانوار95
3-9-3- ساختمان سنی97
3-9-4- ساختمان جنسی98
3-9-5- سطح سواد و تحصیلات99
3-9-6- تحولات جمعیت و تقسیمات کشوری در سالهای مختلف99
3-9-7- تراکم جمعیت در استان کرمانشاه و تغییرات آن101
3-9-7-1- تراکم کلی جمعیت شهر کرمانشاه102
3-9-8- سرانه کاربری وضع موجود در شهر به تفکیک منطقه و شهر103
3-9-9- جمعیت و تراکم جمعیت شهر کرمانشاه در مناطق مختلف104
3-9-10- تغییرات کالبدی فضایی شهر کرمانشاه110
3-9-10-1-روند توسعه تاریخی و شکل گیری شهر کرمانشاه110
3-9-10-2- دوران قبل از قاجار111
3-9-10-3- دوران قاجاریه111
3-9-10-4- دوران پهلوی112
3-9-10-5- دوران حاضر114
3-9-11- ویژگیهای اقتصادی شهر کرمانشاه115
3-9-12- ساختار اشتغال در بخش های عمده فعالیت 117
3-9-13- خصوصیات اجتماعی شهر119
3-9-14- آسیبهای جمعیتی و اجتماعی، فرهنگی شهر120
فصل چهارم: یافتههای تحقیق
4- یافته های تحقیق123
4-1- بررسی نحوه تراکم جمعیت در محلات مورد مطالعه123
4-2- مدل تحلیلی پژوهش و معرفی معیارهای مورد استفاده125
4-2-1-هم سویی با گرایشات مردم126
4-2-1-1- متوسط تراکم ساختمانی126
4-2-1-2- قیمت زمین128
4-2-2- استفاده بهینه از تأسیسات وضع موجود130
4-2-3- ارتقاءِ کیفیت کالبدی130
4-2-3-1- ریزدانگی بافت130
4-2-3-2- سرانه خدمات محلهای133
4-2-4- کاهش ترافیک135
4-2-4-1- ظرفیت سیستم حمل و نقل عمومی135
4-2-4-2- عرض معبر137
4-3- فاصله از مرکز شهر139
4-4- تحلیل سلسله مراتبی141
4-3-1- مقایسه زوجی گزینهها (محلات)145
4-5- اولویتبندی محلات و تعیین تراکم بهینه146
4-6- مقایسه جمعیت محلات موجود با جمعیت محلات پیشبینی شده تحقیق147
فصل پنجم: نتیجهگیری
5-1- آزمون فرضیات150
5-1-1- آزمون فرضیه اول150
5-1-2- آزمون فرضیه دوم150
5-2- بحث، نتیجهگیری و پیشنهادات150
منابع و مآخذ153
پیوستها161
AbstractII

فهرست جداول
عنوانصفحه
جدول شماره (2-1) تعداد سکونتگاههای شهری دنیا از سال 1950 تا 202521
جدول شماره (2-2) تحول نسبت شهرنشینی در قلمرو جغرافیایی جهان (2025-1985)23
جدول شماره (2-3) تحول تراکم نسبی جمعیت در قلمروهای جغرافیایی جهان (2025-1985)24
جدول شماره (2-4) مقایسه شهر پایدار با شهرهای سنتی، صنعتی و مدرن46
جدول شماره (2-5) مقایسه میانگین تراکمهای جمعیتی مناطق مرکزی و متروپلی شهرهای کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه62
جدول شماره (2-6) تراکم جمعیت مناطق غربی و شرقی ایران در ارتباط با معدل باران سالیانه65
جدول شماره (2-7) عوامل مؤثر در تعیین تراکمهای شهری69
جدول شماره (2-8) ویژگیهای مباشران مسکن70
جدول شماره (2-9) تأثیرات تراکم شهر بر روی تقاضای انرژی شهری82
جدول شماره (3-1) درصد رشد جمعیت شهر کرمانشاه در فاصله زمانی (1390-1335)95
جدول شماره (3-2) جمعیت تعداد خانوار و بعد خانوار شهر کرمانشاه97
جدول شماره (3-3) ساختمان سنی – جنسی شهر کرمانشاه در سال 139098
جدول شماره (3-4) تحولات جمعیت و تقسیمات کشوری استان کرمانشاه در سالهای مختلف100
جدول شماره (3-5) تعداد و تراکم جمعیت استان و درصد جمعیت آن نسبت به کل کشور در مقاطع مختلف زمانی101
جدول شماره (3-6) میزان جمعیت و تراکم جمعیت در شهر کرمانشاه102
جدول شماره (3-7) سرانه کاربریهای وضع موجود در شهر کرمانشاه به تفکیک منطقه و شهر1382
103
جدول شماره (3-8) میزان جمعیت و تراکمهای کلی، خالص و ناخالص شهر کرمانشاه به تفکیک مناطق در سال 1376105
جدول شماره (3-9) تراکم مسکونی، خالص و مسکونی ناخالص و کلی مناطق شهری کرمانشاه در سال 1385106
جدول شماره (3-10) جمعیت و مساحت و تراکم جمعیت شهر کرمانشاه در سال 1388107
جدول شماره (3-11) توزیع نسبی جمعیت 10 ساله و بیشتر و وضع فعالیت به تفکیک جنسی (درصد) در سال 1390117
جدول شماره (4-1) جمعیت، مساحت و تراکم جمعیت محلات مورد مطالعه سال 1390123
جدول (4-2) وضعیت تراکم ساختمانی محلات مورد مطالعه126
جدول (4-3) وضعیت قیمت هر مترمربع زمین در محلات مورد مطالعه128
جدول (4-4) وضعیت ظرفیت تأسیسات در محلات مورد مطالعه130
جدول (4-5) وضعیت ریزدانگی بافت در محلات مورد مطالعه131
جدول (4-6) وضعیت ظرفیت خدمات محلهای در محلات مورد مطالعه133
جدول (4-7) وضعیت ظرفیت حمل و نقل عمومی در محلات مورد مطالعه135
جدول (4-8) وضعیت عرض معابر در محلات مورد مطالعه137
جدول (4-9) وضعیت فاصله از مرکز شهر در محلات مورد مطالعه139
جدول (4-10) مقیاس تعیین ارجحیت141
جدول (4-11) اولویتبندی ارجحیت معیارها نسبت به یکدیگر براساس ضرایب ارجحیت ساعتی141
جدول (4-12) مقایسه زوجی گزینهها145
جدول (4-13) محاسبات انجام شده برای توزیع جمعیت در محلات مورد مطالعه147
فهرست نمودارها
عنوانصفحه
نمودار شماره (2-1) درصد جمعیت شهرنشین دنیا از سال 1950 تا 202519
نمودار شماره (2-2) توزیع جمعیت شهری در نواحی مختلف دنیا طی سالهای 1950، 2011، 2025
20
نمودار شماره (2-3) تحول نسبت شهرنشینی در قلمرو جغرافیایی جهان23
نمودار شماره (2-4) عوامل مؤثر بر نحوۀ توزیع تراکم جمعیت26
نمودار شماره (2-5)توزیع تراکم شهری در نواحی مختلف جهان در سال 199061
نمودار شماره (3-1) رشد جمعیت شهر کرمانشاه در طی دوره زمانی 1390-133595
نمودار شماره (3-2) نمودار هرم سنی – جنسی شهر کرمانشاه در سال 139098
نمودار شماره (4-1) نمودار گرافیکی سلسله مراتبی مدل AHP برای توزیع تراکم جمعیتی125
فهرست اشکال
شکل (2-1) طرح شهر نامتمرکز و پراکنده42
شکل (2-2) تغییرات شیب تراکم از مرکز به پیرامون در مقاطع مختلف زمانی57
شکل (2-3)عوامل موثر بر تراکم و پراکنش شهری63
شکل (3-1) تعیین نقش اقتصادی کرمانشاه با مدل یاگرام سه گوش ژورژ شابو و بوژوگارنیه 1385118
شکل (4-1) مقایسات دودویی معیارها و وزن هرکدام در محیط Expert choice142
شکل (4-2) وزن زیر معیارهای همسویی با گرایشات مردمی در محیط Expert choice143
شکل (4-3) وزن زیرمعیارهای کاهش ترافیک در محیط Expert choice143
شکل (4-4) وزن زیرمعیارهای ارتقاءِ کیفیت کالبدی در محیط Expert choice144
شکل (4-5) وزن زیر معیارهای ظرفیت تاسیسات در محیط144
فهرست نقشهها
عنوانصفحه
نقشه شماره (3-1) موقعیت استان کرمانشاه در کشور، شهرستان در استان، شهر کرمانشاه در شهرستان91
نقشه شماره (3-2) اقلیم استان کرمانشاه براساس تقسیمبندی سیلیاتف92
نقشه شماره (3-3) تراکم نسبی جمعیت شهر کرمانشاه در سال 139096
نقشه شماره (3-4) تقسیمات سیاسی استان کرمانشاه100
نقشه شماره (3-5) موقعیت شهر کرمانشاه به تفکیک مناطق 105
نقشه شماره (3-6) نقشه شهر کرمانشاه به تفکیک محلات108
نقشه شماره (3-7) نقشه تراکم جمعیتی شهر کرمانشاه109
نقشه شماره (3-8) نقشه روند تکوین شهر کرمانشاه115
نقشه شماره (4-1) نقشه توزیع تراکم جمعیت در محلات مورد مطالعه124
نقشه شماره (4-2) نقشه وضعیت تراکم ساختمانی در محلات مورد مطالعه127
نقشه شماره (4-3) نقشه وضعیت قیمت زمین در محلات مورد مطالعه129
نقشه شماره (4-4) نقشه وضعیت ریزدانگی بافت در محلات مورد مطالعه132
نقشه شماره (4-5) نقشه وضعیت سرانه خدماتی در محلات مورد مطالعه134
نقشه شماره (4-6) نقشه وضعیت حمل و نقل عمومی در محلات مورد مطالعه135
نقشه شماره (4-7) نقشه وضعیت معابر در محلات مورد مطالعه138
نقشه شماره (4-8) نقشه وضعیت محلات از مرکز شهر140
نقشه شماره (4-9) نقشه تراکم جمعیت پیشنهادی در محلات مورد مطالعه148
چکیده
افزایش جمعیت شهرها و چگونگی اسکان آنها یکی از مشکلات شهرهای امروزی میباشد و با توجه به لزوم حفظ اراضی کشاورزی و طبیعی و همچنین کاهش هزینههای شهری، مسأله توزیع مطلوب تراکم جمعیتی از اهمیت ویژهای برخوردار است. هدف اصلی این پژوهش تحلیلی بر نحوه توزیع تراکم جمعیتی در سطح شهری با استفاده از مدل AHP در شهر کرمانشاه میباشد. برای دستیابی به این منظور، از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. شهر کرمانشاه دارای 6 منطقه شهرداری است و برای انتخاب محلات از بین کل محلات شهر کرمانشاه به صورت تصادفی از هر منطقه شهری 2 محله انتخاب شده است. شاخصها و معیارهای مورد استفاده در پژوهش، شامل شاخصهای همسویی با گرایشات مردم، کاهش ترافیک، ظرفیت تأسیسات شهری موجود و ارتقاء کیفیت کالبدی میباشد که با استفاده از مدل AHP در محیط نرمافزاری GIS و Expert Choice به تحلیل نحوه توزیع تراکم جمعیتی در سطح محلات شهر کرمانشاه پرداخته شده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که طبق نظرات کارشناسان، کاهش ترافیک با وزن 565/0 با اهمیتترین معیار و ظرفیت تأسیسات شهری موجود با وزن 262/0، ارتقاء کیفیت کالبدی با وزن 118/0 و همسویی با گرایشات مردم با وزن 055/0 در رتبههای بعدی قرار دارند. از لحاظ وضعیت تراکم، در محلات 22 بهمن و دولت آباد بین تراکم موجود و پیشنهادی تفاوت وجود ندارد و در محله حافظیه نیاز به افزایش جمیعت وجود دارد و در بقیه محلات میزان تراکم موجود بیشتر از تراکم پیشنهادی میباشد.نتیجه بدست آمده حاکی از آن است که استفاده از مدل AHP به خوبی جوابگوی تحلیل توزیع تراکم جمعیت در شهر کرمانشاه بود و نشان داد که تراکم جمعیت در سطح محلات شهر کرمانشاه از توزیع مطلوبی برخوردار نمیباشد.
واژگان کلیدی:
تراکم جمعیت، روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، GIS، Expert Choice، کرمانشاه.
1-1- مقدمه
مقوله تراکم از مباحث دیرین برنامهریزی شهری است. در واقع از زمانی که انسان شروع به انتظام بخشیدن به سکونتگاههای خود نمود به تراکم توجهی خاص داشت، نقش تعیین کننده و تأثیرگذاری تراکم بر تمامی جنبههای برنامهریزی و طراحی شهر آنرا به شاخصی مهم در بیان دیدگاهها و مکاتب مختلف در مسائل شهری تبدیل کرده است. در عین حال تأثیرگذاری این عنصر از شرایط زمانی، مکانی و سیستمی، مطالعه آنرا برای درک نحوه نگرش جامعه به فضا در دوره های زمانی و شرایط مکانی مختلف بسیار پراهمیت ساخته است. بطوریکه جوامع مختلف در گذشته، برخوردها و نگرشهای متفاوتی به آنها داشتهاند. لیکن در فرایند جهانی شدن، یک همگرایی در دیدگاهها براساس افزایش تراکم در محیطهای شهری دیده میشود این همگرایی آنچنان گسترده است که به یکی از مباحث اصلی توسعه پایدار شهری تبدیل شده است. تراکم جمعیت در سیمای شهری و محیط زیست روزانه جمعیت انعکاس یافته و شرایط بهرهمندی آنها را از فضای شهری به ویژه فضای سبز را مشخص میکند. با توجه به لزوم حفظ اراضی کشاورزی و طبیعی و همچنین کاهش هزینههای شهری، مسئله توزیع مطلوب تراکم جمعیت از اهمیت ویژهای برخوردار است. توزیع مطلوب تراکم باعث توزیع مناسب جمعیت در سطح شهر میشود و امکان استفاده بهینه از شرایط موجود را فراهم مینماید. در این فصل سعی بر آنست که به نحوه توزیع تراکم جمعیتی در سطح شهری پرداخته شود و این تحقیق همچون سایر تحقیقات علمی از چارچوب کمی روش تحقیق علمی تبعیت مینماید، براین اساس، طرح تحقیق با تعریف مسئله، اهمیت و ضرورت شروع و به بررسی فرضیه، سؤالات و اهداف و محدوده مکانی، روش تحقیق پرداخته و در نهایت با بیان مفاهیم و اصطلاحات و مشکلات و محدودیتها خاتمه مییابد.
1-2- بیان مسأله
افزایش جمعیت شهرها و چگونگی اسکان آنها یکی از مشکلات شهرهای امروزی میباشد. نقش و اهمیت تراکم در شهرسازی به مفهوم عام و در برنامهریزی و طراحی شهری نقاط جدید به مفهوم خاص، بدیهی است. هیچ برنامه و طرح شهری بدون پرداختن به تراکم به عنوان عامل اصلی و تعیین کننده و نیز اثرگذارنده بر تمامی جنبههای برنامهریزی و طراحی نمیتواند تهیه و اجرا شود. علیرغم اهمیت فوقالعاده این شاخص، جایگاه آن در فرایند برنامهریزی و طراحی شهری از دیدگاه علمی و نظری کمتر مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته و همچنان به عنوان یک موضوع پیچیده و مسئله کلیدی مطرح است.
تراکم در سطح شهر، به عنوان معیاری برای استقرار جمعیت و تأسیسات شهری، در طرحهای توسعه شهری از اهمیت خاصی برخوردار است (زیاری، 1384: 70).
انتخاب تراکم در طرحهای شهری، غالباً براساس تجربیات و مبتنی بر درک مستقیم بوده است که نهایتاً منجر به مشکلات عدیده و عوارض بعدی میشود. بسیاری از سیاستگذاران توسعۀ شهری پایدار، در طرفداری از زندگی با تراکم زیاد چنین ادعا کردهاند که راه حل شهر فشرده به کاهش گرایش به سوی توسعه بیرویه پیرامونی کمک خواهد کرد و به ارتقای پایداری و سرزندگی شهری یاری خواهد رساند (عزیزی، 1388: 48). با توجه به عمر نسبتاً طولانی طرحهای شهری و نیز تحقیقات انجام یافته محدود در مقولهی تراکم، هیچگاه اندازهای به عنوان تراکم بهینه تحقق نیافته تا به عنوان یک الگو به کار گرفته شود؛ بنابراین برای دستیابی به تراکم بهینه نیازمند برخوردی علمیتر میباشد. بحث تراکم بهینه زمانی از استحکام نظری برخوردار میگردد که از یک سو عوامل مختلف تأثیرگذار بر آن به دقت شناسایی و ریشهیابی شود و از سویی دیگر، آثار تبعی تراکم در ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد؛ بنابراین استفاده از روشهای که بتواند، به توزیع مناسب تراکم در سطح شهرها کمک کند، میتواند بسیار باارزش باشد. در این تحقیق سعی شده است یک مدل و روشی مناسب برای توزیع تراکم جمعیتی در سطح شهر کرمانشاه ارائه شود.

1-3- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
اشتباه در تعیین تراکم جمعیتی برای کل شهر و تراکم هریک از نواحی مختلف مسکونی، نتایج سوءِ بسیاری در زمینههای کالبدی، خدماتی، سیمائی، جمعیتی، اقتصادی و نیز در وضعیت مسکن و ترافیک شهر به بار میآورد، لذا نمیتوان به راحتی از کنار آن گذشت. به عنوان مثال آیا تعیین تراکم زیاد برای ناحیه مسکونی که فاقد شرایط لازم برای پذیرش چنین تراکمی است در حکم سوق دادن میلیاردها ریال سرمایه به فعالیت احداث مسکن در مسیری غلط نخواهد بود؟ و آیا تدوین ضوابطی منتهی به تراکم کم در شهرهای مواجه با کمبود زمین صحیح است؟ بدین ترتیب برای تعیین میزان تراکم و ارائه ضوابط ناظر بر قطعهبندی اراضی و احداث ابنیهی مسکونی در نواحی مختلف یک شهر به منطقی قوی نیاز است (صالحی، 1367: 12).
اهداف تمامی تلاشها در موضوع تراکم در طرحهای شهری رسیدن به تراکم بهینه است، اما یک الگوی تراکم بهینه جامع الشرایط که در برنامهریزی و طراحی شهری قابل قبول باشد نمیتواند واجد پایه علمی مستحکمی باشد و تاکنون نیز تحقق نیافته است. تراکمهای پیشنهادی بسیاری از طرحها نیز مواجه با مشکلات فراوان شده و مرتباً با دیدگاههای تغییر در تراکم مواجه میشود. دلیل عمدهی این مسائل را میتوان فقدان مطالعات پایهای و علمی کافی در روند تعیین تراکم دانست.
هدف از تدوین تراکم شهری، برنامهدار کردن سازمان فضایی شهر است و این برنامه علیالاصول تابعی خواهد بود از عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، طبیعی و زیست محیطی منطقهای که شهر در آن قرار دارد؛ بنابراین تراکم شهری نسبت به این عوامل کاملاً تأثیرپذیر بوده و به محض تحقق یافتن در چگونگی این عوامل مؤثر خواهد بود.
شهرگرایی به عنوان یک پدیده جهانی، امروزه در مرحلهای از سرعتیابی است که به جرأت میتوان گفت جهانی که ما در آن زندگی میکنیم جهان شهری است که لازمه آن دوری از محیط طبیعی و پذیرش ناخواسته عدم تعادلیهای است که از روابط ناموزون انسان و فضای شهری منشأ میگیرد (عابدین درکوش، 1381: 11).

اهمیت مسئله در منطقه مورد مطالعه (شهر کرمانشاه)زمانی آشکار میگردد که به آمارهای جمعیتی و تراکمی شهرتوجه شد. در سال 1376 تراکم خالص شهر 1/ 117 نفر در هکتار وتراکم ناخالص 4/72 نفر در هکتار بوده و در سال 1385 تراکم خالص شهر حدود 7/136 نفر در هکتار و تراکم ناخالص آن 2/86 نفر در هکتار بوده، جمعیت شهر نشین هم نسبت به سال 1376 افزایش داشته است و بیتردید نمیتوان در توسعه فضایی سرزمین چگونگی توزیع جمعیت و تراکم در سطح زمین را نادیده گرفت. توسعه متعادلتر جمعیت تسهیل کننده توسعه فضایی آن سرزمین است.
برنامهریزی شهری از آن روبه مطالعات جمعیتی و پیشبینی تحولات آن میپردازد که جمعیت را مظروف و شهر را ظرف کالبدی فعالیت میانگارد، بدون تدارک برنامهریزی شده مظروف، ظرف مناسب و کافی برای اسکان، کار و فعالیت، تفریح و رفت و آمد نخواهد داشت.
از طریق روشهای تصمیمگیری چندمعیاره میتوان به مدلی مناسب برای توزیع تراکم جمعیت در سطح شهر رسید. چنانچه چنین مدلی را بتوان ارائه نمود، میتوان آن را به بسیاری شهرهای دیگر تعمیم داد یا اینکه در آنها مورد آزمون قرار داد.
علاوه بر این آشنایی با جهان، کشور، استان یا شهری که در آن متولد شدهایم و سکنی گزیدهایم، برای همهی ما لازم و ضروری است و تا زمانی که نتوانیم بخوبی مسائل و معضلات و مشکلات آن را شناسایی کنیم و پی به حل آن نبریم چگونه انتظار خواهیم داشت که برنامهریزان کشورمان بتوانند در جهت تعادل منطقهای در کشور موفق باشند ای بسا همین تحقیقات کوچک بتوانند روزی در برنامهریزی کلی منطقه مؤثر واقع شوند.
علاوه بر تعیین کل تراکم جمعیت شهر میتوان تباین تراکم جمعیت شهری را برحسب محلات بررسی کرد. چرا که تراکم جمعیت در سیمای شهر و محیط زیست روزانه جمعیت انعکاسی یافته و شرایط بهرهمندی آنها را از فضای شهری به ویژه فضای سبز مشخص میکند. از سوی دیگر این اختلاف تراکم بیانگر رشد نامساوی ساختمانهای شهری در ارتفاع و به مفهوم دیگر مبین رشد نابرابر عمودی شهرهاست؛ که حدود اشغال و نحوه استفادۀ انسانها را از فضای شهری نشان میدهد (خمر، 1385: 228).
1-4- سؤالات تحقیق
1) نحوه توزیع تراکم جمعیت در سطوح محلات شهر کرمانشاه چگونه است؟
2) آیا توزیع تراکم جمعیت در سطح محلات شهر مطلوب است یا غیرمطلوب؟

1-5- فرضیههای تحقیق
با توجه به موضوع تحقیق تحلیلی بر نحوه توزیع تراکم جمعیتی در سطح شهری فرضیههای این تحقیق به شرح زیر میباشد:
1) به نظر میرسد توزیع تراکم جمعیت در سطح شهر یکسان نیست.
2) به نظر میرسد توزیع تراکم جمعیت در سطح محلات شهر از توزیع مطلوبی برخوردار است.

1-6- اهداف تحقیق
در این تحقیق تراکم جمعیت در سطح محلات شهر کرمانشاه مورد بررسی قرار میگیرد و نتایج حاصل از تراکم جمعیت در سطح محلات با استفاده از روش AHP مورد ارزیابی و مقایسه قرار میگیرد و در نهایت میتوان اهداف تحقیق را به شرح ذیل بیان نمود:
ارائه روش مطلوب توزیع تراکم جمعیت به منظور رسیدن به تراکم بهینه در سطح شهر کرمانشاه.
ارائه یک مدل پیشنهادی براساس مدل AHP.
ارائه راهکار یا پیشنهادها.

1-7- تعیین محدوده مکانی تحقیق
شهر کرمانشاه بین مدار 34 درجه و 19 دقیقه عرض شمالی و 47 درجه و 7 دقیقه طول شرقی از نصف النهار مبدأ گرینویچ قرار دارد؛ و مساحتی بالغ بر 10 هزار هکتار و به عنوان مرکز استان کرمانشاه و بزرگترین شهر استان و دومین شهر پرجمعیت ناحیه غرب کشور و به عنوان یکی از 10 شهر مهم و پرجمعیت کشور با جمعیت 855638 نفر (تا سال 1390) و با تراکم نسبی 14/85 نفر در هکتار و حدود 5/84 درصد جمعیت شهرنشین شهرستان را در خود جای داده است.
1-8- روش تحقیق
«روش تحقیق مجموعهای از قواعد، ابزار و راههای معتبر (قابل اطمینان) و نظام یافته برای بررسی مجهولات و دستیابی به حل مشکلات است.» (خاکی، 1379: 201).
هدف از انجام این پژوهش ارائه روش مطلوب توزیع تراکم جمعیتی در شهر، به منظور رسیدن به تراکم بهینه جمعیت در سطح شهر کرمانشاه میباشد.
روش تحقیق مناسب، روشی است که ما را در کمترین زمان ممکن به هدف برساند و نتایج روان و عملی بدست آید (نوالی، 1380: 39). انتخاب روش پژوهش بستگی به اهداف و ماهیت موضوع پژوهش و امکانات اجرایی آن دارد؛ بنابراین هنگامی میتوان در مورد روش تحقیق تصمیم گرفت که ماهیت موضوع پژوهش و همچنین اهداف و وسعت آن مشخص باشد. در بسیاری از مواقع، در پژوهش از روش ترکیبی استفاده میگردد (عزیزی و خلیلی، 1388: 31). براساس آنچه گفته شد به لحاظ ماهیتی از روش توصیفی –تحلیلی در انجام پژوهش حاضر استفاده شده است.
1-8-1- جامعه آماری
جامعه آماری مجموعهای از واحدهاست که در یک ویژگی یا ویژگیها مشترک باشند (سرایی، 1384: 5). از نظر اداری شهر کرمانشاه به 6 منطقه شهرداری و 101 هسته (محله) تقسیم میشود. با توجه به اینکه جمعآوری اطلاعات برای 101 هسته (محله) دشوار بوده، دوازده محله، به صورت نمونهگیری تصادفی و از هر منطقه دو محله انتخاب گردیده که جامعه آماری پژوهش حاضر را تشکیل داده است.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1-8-2- ابزار گردآوری اطلاعات
ابزار گردآوری اطلاعات به دو صورت انجام پذیرفته است:
1) تحقیقات کتابخانهای و اسنادی: جهت اخذ اطلاعات به منظور تدوین مبانی نظری تحقق، از روش بررسی اسناد و ابزار فیشبرداری از کتابها، مقالات و پایاننامهها و سایتهای اینترنتی استفاده گردیده است.
2) جمعآوری اطلاعات و دادهها از طریق مراجعه به سازمانها و مراکز اداری: در این مورد به مراکز دولتی مانندمرکز آمار و اطلاعات استانداری کرمانشاه، مسکن و شهرسازی، معاونت حمل و نقل شهری شهرداری، سازمان آب، برق و گاز منطقهای کرمانشاه مراجعه و از گزارشها، منابع، آمار و اطلاعات موجود در این ارگانها استفاده نموده، همچنین از نقشههای موجود طرح جامع و تفصیلی (1386) شهر کرمانشاه با توجه به شاخصهای تعیین تراکم، منابع و اطلاعات مورد نیاز پژوهش، استخراج شده است.
1-8-3- روش تحلیل آماری
روش تحلیل که برای گردآوری، تنظیم، تفسیر و تحلیل دادهها استفاده میشود با استفاده از روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) میباشدکه بر مبنای معیارها و ملاکهای موجود در منابع علمی معتبر براساس ویژگیهای کمی (تعداد جمعیت) و خصوصیات کیفی، هستهها بررسی میشوند. در انتخاب شاخصها سعی شده است تا شاخصهایی که بیشترین تأثیرگذاری را در توزیع تراکم دارند مورد استفاده قرار گیرند؛ اما آنچه که از اهمیت بالایی برخوردار است، شاخصهایی هستند که از اطلاعات شهر قابل برداشت و امکان کمی کردن در آنها وجود داشته باشند. محلات مورد مطالعه در قالب 4 معیار اصلی که شامل همسویی با گرایشات مردم، استفاده از تأسیسات شهری، ارتقاءکیفیت کالبدی شهر و کاهش ترافیک، میباشد و براساس 10 زیر معیار هر هسته طبقهبندی شده است، هریک از موضوعات 4 گانه براساس اهمیتی که در نحوه توزیع تراکم مطلوب در سطح محلات مورد نظر دارد، لایهها را دو به دو با یکدیگر مقایسه و وزن هر لایه محاسبه شده، سپس هر معیار و زیر معیار نسبت به یکدیگر مورد ارزیابی و امتیازدهی قرار گرفته، پس از محاسبه، ضریب ناسازگاری و وزن نهایی برای هریک از هستهها محاسبه میشود. جهت بررسی دادهها از نرمافزار Expert Choice استفاده گردیده است و در نهایت به آزمون فرضیات بر مبنای یافتههای پژوهش پرداخته و به اتخاذ تدابیر و راهبردهای مناسب در رابطه با موضوع میپردازد.

1-9- مفاهیم و اصطلاحات
تراکم1:
تراکم را میتوان به عنوان «یک سیستم اندازهگیری تعریف کرد»2. تعداد یا مساحت (هر عنصر مورد بررسی) در یک فضا (سطح)، تراکم آن عنصر در آن فضا یا سطح نامیده میشود (مشهودی، 1389: 9)
سه گونه تعبیر مختلف میتوان از پژوهشهای مرتبط با مفهوم تراکم ارائه داد:
1) تراکم صرفاً به منزلۀ تعداد افراد یا تعداد واحدهای مسکونی موجود در یک محل تعبیر گردد.
2) تراکم در مثابۀ شاخص و میزان تفاوت و شکاف فرهنگی طبقات فقیر و غنی است.
3) تراکم از دیدگاه عدم توجه و بیتفاوتی ملی به یک مسئله مهم و اساسی و فقدان سیاست ملی رشد شهرها و توزیع جمعیت مورد تفسیر قرار گیرد.
تراکم، برحسب واحد اندازهگیری می توان به دو نوع تقسیم کرد:
تراکم جمعیتی3:
به معنای جمعیت در واحد سطح و معمولاً «نفر در هکتار» است. تراکم جمعیتی را میتوان در هر قلمرویی اندازهگیری کرد، نظیر تراکم جمعیتی کشور، تراکم جمعیتی یک محله به طور معمول این شاخص را در قلمرو شهر یا مناطق درون شهر «تراکم ناخالص مسکونی» میگویند (عزیزی، 1388: 22).
جمعیت/((محله یا شهر، ، کشور)جغرافیایی مساحت)=مسکونی ناخالص تراکم یا جمعیتی تراکم
تراکم شهری4
میزان تراکم شهری عبارت از رابطه میان جمعیت و وسعت شهر که از تقسیم جمعیت شهری به مساحت آن برحسب هکتار (Hectare) به دست میآید. میزان تراکم شهری را میتوان براساس ناحیههای شهری نیز محاسبه کرد.
این شاخص در برنامهریزی شهری بیش از تراکم جمعیت (تراکم ناخالص) اهمیت دارد، چرا که در شاخص تراکم شهری جمعیت به سطوح مختلف کارکردهای شهری سنجیده میشود و میزان متوسط فشار جمعیت بر این اراضی به منظور برنامهریزی آتی مورد توجه قرار میگیرد (تقوی، 1378: 35).
محله:
محله واحد جغرافیای مشخص است در بطن شهر که از تأثیر متقابل دادههایی اعم از فیزیکی، اقتصادی و اجتماعی و حتی فرهنگی شکل گرفته و شخصیت جغرافیایی پیدا کرده است (فرید، 1368: 217).
1-10- مشکلات و محدودیتهای تحقیق
از آنجائیکه یک محقق نباید مشکلات تحقیق را بزرگ بپندارد ولی وجود مشکلات و مسائل تحقیق به کندی کار تحقیق میانجامد؛ و بیان آن میتواند برنامهریزی برای انجام چنین تحقیقاتی را تدفیق و تعمق بیشتری همراه سازد اهم این مسائل عبارت بودند از:
عدم وجود آمار و اطلاعات کافی در مورد محلات مختلف شهر و عدم دسترسی به برخی آمار و اطلاعات مربوط به شهر.
عدم وجود آمار و اطلاعات جدید در مراکز دولتی.
وجود مراحل تشریفاتی و اداری در اخذ اطلاعات، سپس عدم اطلاعات مناسب و کافی از جانب آنان.
محدودیتهای نرمافزاری تلاش برای استفاده از یافتهها و پیشرفتهای تکنولوژیکی که در علوم آماری سیستمها و اطلاعات جغرافیایی در حیطه برنامهریزی شهری که اساسی و نیاز به آن تلاشهای گستردهای را در سطوح ملی و بینالمللی برانگیخته است، سبب گردید که بخش قابل توجهی از فرصت تحقیق صرف آموزش و یادگیری نرمافزاری مربوط گردید و نیز هزینه گزافی در این زمینه شده است.

2-1- مقدمه
در جوامع ماقبل صنعت نسبت شهرنشینان به جمعیت روستایی اندک بود و شاید در بعضی از جوامع به بیش از ده درصد کل جمعیت نمیرسید.
شهرهای قبل از صنعت از بسیاری جهات با شهرهای دنیای صنعت و به ویژه امروز تفاوت دارد. هرچند که شهرهای قبل از عصر صنعت، گاهی از بزرگترین مراکز تجمع انسانی روزگار خود بودند ولی گسترش آنها کُند، محدوده شهری و جمعیت آنها مشخص و شالودههای زندگی اجتماعی – اقتصادیشان خلاف آن چیزهایی بود که امروز در شهرهای بزرگ دنیا مشاهده میشود.
انقلاب صنعتی و بدنبال آن تحولاتی که به انقلاب در شهرنشینی در نیمه دوم قرن نوزدهم انجامید، استقرار انسان در شهرها را به گونهای دیگری جلوهگر ساخت. مهمترین عواملی که به رواج شهرنشینی و پیدایش شهرهای بزرگ انجامید، دگرگونی در حمل و نقل و سرعت مبادلات، پیدایش تخصص و تقسیم کار، افزایش جمعیت، پیشرفت علم طب و کاهش بیماریها، بویژه بیماریهای واگیر، ساختن داروها و واکسنها، بالا رفتن سطح بهداشت عمومی و از سوی دیگر کاهش مرگ و میر را به دنبال داشت و یکباره جمعیت جهان را به چندین برابر ادوار قبل رسانید؛ و عوامل دیگری مانند گسترش مهاجرتها، تمرکز صنعت و تجارت، گسترش مراودات اقتصادی، بالا رفتن سطح درآمد، تنوع در مشاغل، پیدایش و گسترش وسایل ارتباط جمعی و در نتیجه این نوع از زندگی بشر، در شکل و سیمای شهری و وضعیت اجتماعی شهرها تغییرات اساسی را باعث شدو بدین ترتیب بود که عوامل فوق باعث گسترش شهرها و افزایش جمعیت شد.
انقلاب صنعتی، دگرگونی عظیمی در این نظامها اعم از اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به وجود آورد و با دگرگونی این نظامها همراه با گسترش شهرها و افزایش جمعیت، بنیان زندگی جدید استوار شد. این دگرگونیها، نخست در جوامعی روی داد که زودتر از اثرات انقلاب صنعتی و استفاده از وسایل اختراع یا اکتشاف شده بهرهمند شدند. در نتیجه سهم شهرنشینی نیز در این قبیل جوامع، همگام با رواج روزافزون اختراعات، اکتشافات، گسترش عوامل رفاهی اقتصادی و اجتماعی افزایش یافت (شیعه، 1378: 14-13).
اقتصاد صنعتی در طی حاکمیت 200 ساله خود در جهان خصوصاً 150 سال گذشته با بردن تولید کارخانهها به داخل شهرها و تمرکز و تراکم در نقاط شهری رواج داده و روستاها را از جمعیت تهی نموده است. بعد از انقلاب صنعتی رشد شهرها به گونهای شتاب میگیرد که هنوز کشورهای سرمایهداری صنعتی جهان نتوانستهاند روند تکامل شهرهای خود را در بستری آرام هدایت کنند. از سوی دیگر مداخلات سیاستهای استعماری در کشورهای کم رشد در تداوم روابط تولیدی نامنظم جامعه اثر میگذارند و حرکتهای موجی روستائیان را به سوی شهرهای بیمارگونه این گونه کشورها را شدت میدهد تا جایی که امروز حادترین مسأله اقتصادی و اجتماعی کشورهای روبه رشد جهان همین است (فرید، 1368: 418).
شهر واحد جمعیتی است و جمعیت به گونهای که در شهر استقرار یافته باید مورد توصیف و تشریح قرار بگیرد. مطالعۀ جمعیت شهری در عین حال روشنگر درجه شهرگرایی کشورهاست، امکان میدهد که اولاً طبقهبندی اساسی روی شهرها انجام بگیرد، ثانیاً نیروی کار و تولید شهر ارزیابی و سطح نیازهای جامعۀ شهری و تجهیزات آن برآورده شود، ولی آستانه و مرز جمعیتی شهر از کشوری به کشور دیگر سخت متفاوت است و شگفت آنکه در ممالک متحده آفریقای جنوبی به واحد جغرافیایی 500 نفری شهر گفته میشود، در حالیکه این رقم در ژاپن تا 100 برابر افزایش یافته و به واحد جغرافیایی 5000 نفری شهر میگویند، بنابراین جمعیت شهری در مقیاس جهانی مفهوم ثابتی ندارد و بزرگترین مشکل ارزیابی و مقایسۀ درجه شهرگرایی کشورها همین است. به هر صورت در برنامهریزی شهری باید از دادههای آماری جمعیت سود جست و عدد کل جمعیت شهر را دانست و توزیع آن در شاخههای مختلف فعالیتهای شهری بررسی کرد و تغییرات جمعیت در زمره اصلیترین عوامل شهرنشینی و تغییر شهری است (Cobb, 1998: 6).
براساس برآورد سازمان ملل در 50 سال مابین (2025-1975) نسبت شهرنشینی در جهان از 7/37 به 1/61 درصد و جمعیت شهری از 58/1 به 06/5 میلیارد نفر افزایش مییابد که میانگین رشد آن معادل 38/2 درصد خواهد بود (Burgess, 2000: 11). با وجود این میانگین رشد جمعیت شهری در کشورهای در حال توسعه سریعتر خواهد بود. به طوری که در 50 سال مابین 2025-1975 این نسبت برای کشورهای در حال توسعه 21/3 در مقایسه با 71/0 درصد برای کشورهای توسعه یافته است. این جریان دو الگوی متفاوت سکونتی را در پیرامون شهرهای بزرگ جهان به وجود آورده است. در شهرهای کشورهای توسعه یافته، نواحی پیرامونی به مساکن حومهای اقشار متوسط و با تراکم پایین اختصاص یافته در حالی که این مناطق در کشورهای در حال توسعه به وسیله گروههای کم درآمد با خدمات و زیرساختهای پایین و عمدتاً به صورت حاشیهنشینی اشغال شده است (Johens, 2000: 38).
شاید مهمترین مشخصۀ قرن بیستم، توسعه سریع شهرنشینی و پیدایش انواع و اشکال سکونتگاههای شهری مثل «شهرک»، «کلانشهر»، «مجموعه شهری»، «منظومه شهری» است که نه تنها سیمای شهرها و حتی سیمای کرهزمین را تغییر داده بلکه تغییرات عمیقی در شیوۀ زندگی در افکار و عواطف انسان معاصر ایجاد کرده است.
جامعهشناسان در مورد نحوۀ پراکندگی تراکم و اثرات تراکم زیاد بر جمعیت، معتقدند که تراکم از یک سلسله اثرات مثبت و منفی برخوردار میباشد. اثرات منفی تراکم زیاد را، در روابط غیرصمیمی افراد و نحوه معاشرت مردم با یکدیگر ایجاد سروصدا و عدم آرامش، گرانی قیمت زمین و اجاره خانه، فقدان زندگی خصوصی و پوشیده از چشم دیگران، بزهکاری و جنایت و امثال آن میدانند. اثرات مثبت آن در تراکم سرمایه و جمعیت در کنار یکدیگر، امکان ایجاد اقتصادیتر شبکه برق، آب، بهداشت و امکان برنامههای عمرانی، امکانات شغلی در مناطق متراکم شهری وجود داردو بالاخره گسترش شبکههای ارتباطی و با نتیجه رشد شهرها تفسیر میکنند (شیعه، 1378: 15).
موضوع تراکم از ابعاد مختلف، اجتماعی، زیست محیطی و کالبدی میتواند مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. بُعد اقتصادی تراکم شاید مهمترین موضوع تراکم باشد، چون که اقتصاد ملی، اقتصاد محلی و اقتصاد خانوار به گونهای واسطه مؤثر بر تراکم شهریاند. از یک سو قیمت زمین، هزینه مسکن، هزینههای تأمین زیرساختهای شهری و آمادهسازی زمین و از سوی دیگر، توان مالی دولت در تأمین هزینههای زمین و نیز خدمات شهری همگی بر روند شکلگیری تراکم شهری و تحقیق تراکمهای پیشبینی شده در طرحهای توسعه شهری مؤثر میافتند (عزیزی، 1388: 14).
رشد سریع شهرنشینی در کشورهای در حال توسعه به ویژه در ایران، حاصل افزایش طبیعی جمعیت و مهاجرت از روستاها و شهرهای کوچک به شهرهای بزرگ است. این رشد سریع باعث بروز مشکلات عدیدۀ اجتماعی اقتصادی و زیست محیطی از قبیل افزایش فقر در شهرها، بیگانگی شهروندان از همدیگر، پیدایش زاغه و حاشیهنشینها، ویرانی محیط زیست، آلودگی هوا، دسترسی نامناسب به مسکن آبرومند و همچنین دسترسی نامناسب به خدمات شهری، بروز شکاف طبقاتی و نابرابری در توزیع درآمد، خدمات شهری به خصوص شهرهای بزرگ شده است (قربانی، 1382: 87).
به موازات رشد سریع جمعیت شهری و تبعیت از آن، رشد نیازهای جامعه شهری، تراکم شهری نیز تحولات عمیقی را متحمل شده است، تراکم بناها در سطح، ارتفاع، تراکم شبکه راهها، تراکم ترافیک وسایل نقلیه موتوری از این جملهاند. تغییر و تحولات این چنین نمیتواند بدون استفاده از منابع محیط انجام گیرد و بدین سبب است که از دیدگاه محیط زیست، مقوله «تراکم شهری» نمیتواند «بیتفاوت» یا خنثی ارزیابی شود، هدف نهایی حفاظت محیط زیست بهکرد و حفظ کیفیت محیط زیست به منظور فراهم آوردن زمینه مناسب جهت شکوفایی استعدادهای جامعه است. از آنجا که تراکم شهری در اشکال مختلف آن میتواند بر کیفیت محیط زیست مؤثر افتد، از دیدگاه محیط زیست چگونگی ساماندهی فضای شهری اهمیت بسیار دارد (منبع قبلی:136).
2-2- مفاهیم و اصطلاحات
شهر فشرده5:
شهر فشرده، شهری است که در آن، ساختمانها به صورت ردیفی و فشرده در کنار هم قرار گرفتهاند. در این الگو، تراکم شکل معقول و منطقی دارد، ریشه و خاستگاه این تفکر، فرم شهرهای سنتی اروپا است که از مشخصههایی چون تراکم نسبتاً بالا، کاربریهای مختلط در فضای شهری، اتکای کمتر به اتومبیل و تلفیق فرم و عملکرد برخوردار بودند (Edwards, 1999: 168).
ازدحام6:
مفهوم ازدحام یا شلوغی جمعیت بعنوان مترادف واژه تراکم مطرح است به عبارت دیگر ازدحام به معنی تراکم خیلی زیاد است؛ یعنی اینکه تعداد بیش از حدی آدم در یک خانه و یا اتاق و یک واحد همسایگی زندگی و کار میکنند (اشتیاقی و اسمعیل پور 1390: 7).
تراکم خالص مسکونی7:
تراکم خالص مسکونی حاصل تقسیم جمعیت (تعداد واحدهای مسکونی) بر سطح مورد اشغال پروژه میباشد. این شاخص فشردگی جمعیت را در فضاهای با کاربری سکونتی اندازهگیری میکند (عزیزی، 1388: 23).
تراکم ناخالص مسکونی8:
«تراکم ناخالص مسکونی» یک ابزار اندازهگیری است که معمولاً برای سنجش در مقیاس کلی یک محله یا ناحیه مسکونی به کار میرود. در این تعریف، تراکم ناخالص مسکونی حاصل جمعیت ناحیه مورد نظر بر میزان سطح آن ناحیه است. در محاسبۀ سطح ناحیه در این نوع از تراکم، کلیه اراضی اشغال شده توسط واحدهای مسکونی، پارک محلهای، راهها، مدارس ابتدایی و مغازههای خرید و بیشتر فضاهای باز منظور میگردند (منبع قبلی:22).
جمعیت/(غیرمسکونی کاربری باز فضاهای-شهر مساحت )=مسکونی ناخالص تراکم
تراکم ساختمانی9:

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید